Welke rol speelt vruchtensap in het voedingspatroon?

Een groot percentage van de wereldbevolking – zowel jong als oud – haalt de dagelijkse hoeveelheid fruit en groenten niet aanbevolen door de voedingsrichtlijnen en de bevoegde wetenschappelijke instanties. De consumptie van vruchtensap ligt het hoogst bij kinderen en daalt geleidelijk bij adolescenten, terwijl volwassenen het minst vruchtensap drinken. 

Wereldwijde consumptie van 100% vruchtensap 

Een publicatie uit 2010 geeft de consumptie van 100% vruchtensap weer bij 569.000 personen verspreid over 46 landen. Hieruit blijkt dat de consumptie hoger ligt in Australazië (156 ml/dag), terwijl Aziatische landen gemiddeld weinig vruchtensap consumeren. De consumptie is het laagst in Oost-Azië (3 ml/dag). De consumptie van vruchtensap ligt door de band genomen hoger in landen met een hoog inkomen (60 ml/dag) dan in landen met een laag inkomen (7 ml/dag). Bekijken we de verschillende geografische zones als één geheel, dan consumeren vrouwen meer vruchtensap dan mannen.   

Aanbevolen porties  

In het Verenigd Koninkrijk krijgen consumenten het advies om tot 150 ml vruchtensap per dag te drinken, goed voor één portie fruit uit de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van vijf stuks. Deze hoeveelheid komt overeen met 62 kcal, of ongeveer 3% van de dagelijkse hoeveelheid energie in een dieet van 2000 kcal. In Italië bedraagt de aanbevolen portie vruchtensap 200 ml.  

In de Verenigde Staten hanteren de Dietary Guidelines 2015-2020 een 'cupequivalent' dat overeenkomt met 230 ml, als referentie-inname voor heel fruit en vruchtensap. De richtlijnen raden een dagelijkse consumptie aan van twee cupequivalenten fruit, waarvan ongezoet vruchtensap minder dan de helft zou mogen vertegenwoordigen. De American Heart Association hanteert op haar beurt gelijke porties voor fruit en vruchtensap met een aanbeveling van 1/2 cup of 4 oz. (het equivalent van een half stuk fruit of een vruchtendrank van 115 ml). Eén van de aanbevolen fruitporties kan worden vervangen door de consumptie van 100% vruchtensap.

In Wallonië wordt een portie van 150 ml vruchtensap aanvaard als alternatief voor één portie fruit.  

Gaat het drinken van vruchtensap ten koste van melkinname? 

Volgens de gegevens van twee studies bij Amerikaanse kinderen en adolescenten gaat een hogere consumptie van vruchtensap, groenten en fruit niet gepaard met een lagere melkconsumptie. Een secundaire analyse van de UK National Diet and Nutrition Survey levert vergelijkbare bevindingen op. 

Wie vruchtensap drinkt, eet over het algemeen ook meer heel fruit en haalt sneller de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid van 3 tot 5 porties fruit en groenten. Deze vaststelling geldt ook voor kinderen en adolescenten. Wie geen vruchtensap drinkt, haalt de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid fruit en groenten vaak niet.  

Het drinken van vruchtensap versus het eten van fruit en groenten  

Volgens schattingen van de NHANES-studie (2007-2010) zou slechts 40% van de kinderen en adolescenten tussen 1 en 18 jaar voldoende fruit eten in overeenstemming met de Amerikaanse richtlijnen. De consumptie lag ietwat hoger in de leeftijdscategorie van 2-5 jaar, maar daalde geleidelijk naarmate de kinderen ouder werden. Kinderen uit de leeftijdscategorie 2-5 jaar aten minder heel fruit en dronken meer vruchtensap in vergelijking met de oudere leeftijdsgroepen, waar de omgekeerde trend werd vastgesteld. Vruchtensap had een aandeel van ongeveer 35% in de totale inname van fruit, en dat percentage bleef stabiel in de meer recente NHANES-studie (2011-2012).  

Consumptie van vruchtensap, fruit en groenten bij jong en oud  

Onze eetgewoonten als kind zijn een belangrijke bepalende factor voor de consumptie van fruit en groenten op latere leeftijd. Precies daarom is het belangrijk om ook de allerkleinsten gezonde eetgewoonten aan te leren: die dragen ze immers hun leven lang mee. De consumptie van vruchtensap ligt het hoogst op 2-5 jaar en daalt geleidelijk bij adolescenten, terwijl volwassenen het minst vruchtensap drinken. 

Tijdens de puberteit – en mogelijk zelfs eerder – neemt de consumptie van fruit en groenten plots af, om vervolgens weer te stijgen bij volwassenen. Een groot percentage van de algemene bevolking – zowel jong als oud – haalt niet de dagelijkse hoeveelheid fruit en groenten aanbevolen door de voedingsrichtlijnen en de bevoegde wetenschappelijke instanties.  

Enkele Europese enquêtes met betrekking tot de leeftijdscategorie 4-18 jaar, die tussen 2003 en 2006 werden afgenomen in Ierland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk, toonden aan dat de consumptie van fruit en groenten evenredig toeneemt met de consumptie van vruchtensap. Uit een grootschalige enquête rond de drankenkeuze van 2741 Europese adolescenten bleek dat ongeveer de helft van de adolescenten vruchtensap dronk. De gemiddelde dagelijkse hoeveelheid bedroeg 132 ml (goed voor ongeveer 70 kcal). 


Conclusie 
Internationale data suggereren dat de consumptie van fruit, groenten en 100% vruchtensap varieert naargelang de leeftijd, het geslacht en het land. De consumptie van vruchtensap ligt hoger in landen met een hoog inkomen, en bij jonge kinderen en vrouwen. Samen met de ontwikkeling van kind naar adolescent daalt ook de consumptie van vruchtensap: ongeveer de helft van de Europese adolescenten geeft aan vruchtensap te drinken. Het drinken van vruchtensap gaat samen met een hogere inname van fruit en lijkt het drinken van melk niet te vervangen. Heel wat landen stellen één dagelijkse portie vruchtensap gelijk aan één portie fruit in hun voedingsrichtlijnen.

Referenties

[1] Singh GM et al. (2015)

Global burden of diseases nutrition and chronic diseases expert group. Global, regional and national consumption of sugar-sweetened beverages, fruit juices and milk: a systematic assessment of beverage intake in 187 countries

[2] Lewis HB et al. (2012)

How much should I eat? A comparison of suggested portion sizes in the UK. Public Health Nutrition 15: 2110-7

[3] Società Italiana di Nutrizione Umana – SINU (2014)

Livelli di Assunzione di Riferimento di Nutrienti ed energia per la popolazione italiana –  IV Revisione. SICS Ed

[4] US Department of Health and Human Services and US Department of Agriculture (2015)

2015-2020 Dietary Guidelines for Americans. (2015) 8th Edition

[6] Kranz S et al. (2004)

Changes in diet quality of American pre-schoolers between 1977 and 1998. American Journal of Public Health 94: 1525-30

[7] Fulgoni VL (2012)

National trends in beverage consumption in children from birth to 5 years: analysis of NHANES across three decades. Nutr J 11: 92

[8] Gibson S & Ruxton CHS (2016)

Fruit juice consumption is associated with intakes of whole fruit and vegetables, as well as non-milk extrinsic sugars: a secondary analysis of the National Diet and Nutrition Survey. Proc Nutr Soc 75 (OCE3): E259

[9] Herrick KA (2015)

Fruit Consumption by Youth in the United States. Pediatrics 136: 664-71

[10] Kim SA (2014)

Vital Signs: Fruit and Vegetable Intake Among Children - United States, 2003–2010. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 63: 671-6

[11] Leclercq C (2009)

The Italian National Food Consumption Survey INRAN-SCAI 2005-06: main results in terms of food consumption. Publ Health Nutr 12: 2504-2532

[12] Minaker L & Hammond D (2016)

Low frequency of fruit and vegetable consumption among Canadian youth: Findings from the 2012/2013 Youth Smoking Survey. J School Health 86: 135 – 42

[13] Duffey KJ et al. (2012)

Beverage consumption among European adolescents in the HELENA Study. Eur J Clin Nutr 66: 244–252

[14] Nardone P Il Sistema di sorveglianza OKkio alla SALUTE: risultati (2010)

Centro Nazionale di Epidemiologia, Sorveglianza e Promozione della Salute. Istituto Superiore Sanità (2016) Roma 

[15] Cavallo F (2016)

4th Italian report from the international study HBSC. Ministero della Salute. Centro per la Prevenzione e il Controllo delle Malattie. Strampatre s.r.l. Torino

[16] O’Connor L et al. (2013)

Dietary energy density and its association with the nutritional quality of the diet of children and teenagers. J Nutr Sci 2: 1 – 8

[17] Gibson S. & Boyd A (2009)

Associations between added sugars and micronutrient intakes and status: further analysis from the National Diet and Nutrition Survey of young people aged 4 to 18 years. Brit J Nutr 101: 100-7

[18] Oude Griep LM et al. (2011)

Raw and processed fruit and vegetable consumption and 10-year stroke incidence in a population-based cohort study in the Netherlands. Eur J Clin Nutr 65: 791-9