Fructose en 100% vruchtensap

De term 'suikers' is een verzamelnaam voor glucose, fructose, lactose en sucrose. Alle fruitsoorten bevatten suikers, inclusief fructose, wat meteen ook verklaart waarom 100% vruchtensap dit type suiker bevat. De hoeveelheid fructose in vruchtensap varieert van 0,5 tot 7 g per 10 g en is vergelijkbaar met de hoeveelheid fructose in een heel stuk fruit. Een glas sinaasappelsap van 200 ml bevat ongeveer 6 g fructose, wat aanzienlijk minder is dan het gehalte dat als ongezond wordt beschouwd.   

Fructosemetabolisme In tegenstelling tot bij glucose moet er geen insuline worden vrijgegeven om fructose op te nemen uit het darmkanaal. Fructose wordt volledig gemetaboliseerd in de lever, waar het snel wordt afgebroken tijdens achtereenvolgens de glycolyse en de krebscyclus. Alle eventuele overtollige energie uit fructose kan (net zoals bij andere suikers) worden omgezet in glycogeen, lactaat en vetzuren.  

Fructosegehalte van heel fruit en vruchtensap 
Het fructosegehalte van een heel stuk fruit kan sterk variëren naargelang de fruitsoort en de behandeling voor en na het oogsten. Een gemiddeld stuk fruit bevat ongeveer 6 g fructose, wat vergelijkbaar is met het fructosegehalte in een portie 100% vruchtensap. 
Citrusvruchten en ananas bevatten minder fructose (0,5-2 g per 100 g), terwijl appelen en peren dan weer meer fructose bevatten (meer dan 6 g per 100 g). Uiteraard geldt dat verschil ook voor de respectieve vruchtensappen. Als we ook de fructosecomponent van sucrose (glucose + fructose) in aanmerking nemen, dan komen we uit bij een fructosegehalte per portie van 1-6 g voor citrusvruchten, ongeveer 7 g voor ananas en 10 g voor appelen en peren. Voor vruchtensappen wordt dat 1-6 g (citrusvruchten) of 11-15 g (ananas, appel, peer). 
Gecombineerd kunnen we deze gegevens vertalen naar een energiebijdrage uit fructose van 0,2 tot 2% voor fruit en 0,2 tot 3,1% voor 100% vruchtensappen, rekening houdend met een referentie-inname van 2000 kcal/dag. 

Fructoseconsumptie uit vruchtensap 
Een onderzoek van het INRAN-SCAI uit 2005 toont aan dat slechts heel weinig fructose wordt geconsumeerd uit vruchtensap, en dat de inname even hoog of zelfs lager ligt dan de fructosebijdrage van heel fruit. Op basis van de gemiddelde consumptie van vruchtensap in 46 verschillende landen werd een gemiddelde inname van 1,5 g fructose uit vruchtensap gerapporteerd. Dit komt overeen met minder dan 0,5% van het totale caloriegehalte in een dieet van 2000 kcal.  

Mogelijke metabolische bijwerkingen 
Er is de voorbije jaren heel wat aandacht besteed aan het mogelijke verband tussen de overmatige hoeveelheid suikers – en dan vooral fructose – in onze voeding en de dramatische stijging van obesitas, diabetes, metabool syndroom en hart- en vaatziekten. De klassieke mechanismen bij metabolische bijwerkingen houden verband met het uitlokken van de-novo lipogenese in de lever, het stimuleren van insulineresistentie binnen en buiten de lever, hyperuricemie en oxidatieve stress. Een recente meta-analyse nam ook het effect van een hoge dosis fructose op de postprandiale triglyceriden onder de loep. 
In studies waarbij overmatige calorieën werden toegediend (hypercalorische diëten) nam de triglyceridemie aanzienlijk sterker toe ten opzichte van een basisdieet. Bij deze hypercalorische diëten bedroeg de fructose-inname ongeveer 175 g per dag, goed voor 25% overtollige energie. In studies met een evenwichtige toediening van calorieën (isocalorische diëten met een gemiddelde fructose-inname van minder dan 20% dagelijkse energie) werden echter geen opmerkelijke effecten vastgesteld. Dit suggereert dat het probleem van een hoog postprandiaal lipidengehalte het gevolg is van een overmatige inname van calorieën, en niet van fructose in het bijzonder. Fructose lijkt evenmin een gewichtstoename te veroorzaken wanneer het andere suikers vervangt in een isocalorische hoeveelheid. 

Een hoge fructosedosis met overmatige calorieën kan echter wel een gewichtstoename veroorzaken. Onderzoeksresultaten toonden aan dat de acute toediening van een kleine dosis fructose (<10 g in een maaltijd) de glycemische respons op de glucoselading afzwakt bij 14% van de diabetes type 2-patiënten en 19% van de gezonde deelnemers. Het is waarschijnlijk dat de toevoeging van fructose aan het dieet de glucosetolerantie bevordert door de netto-absorptie van glucose in de lever uit te lokken.  
Tijdens een meta-analyse in 2012 werd geen enkel verband vastgesteld tussen een hoge fructoseconsumptie en een stijging van de systolische of diastolische bloeddruk. Een rapport rond koolhydraten van een expertenpanel uit het Verenigd Koninkrijk vond geen enkel sluitend bewijs voor de metabolische bijwerkingen van fructose. Het rapport merkte ook op dat glucose-fructosestroop, een verguisd zoetmiddel in de Verenigde Staten, niet algemeen verkrijgbaar is in Europa door strikte quota's.  



Conclusie 
Het fructosegehalte van 100% vruchtensap is vergelijkbaar met het fructosegehalte van het hele fruit waaruit het sap wordt geperst. De consument haalt meer fructose uit heel fruit dan uit 100% vruchtensap. Onderzoek naar de gezondheidsimpact van fructose vond geen sluitend bewijs voor een schadelijk effect wanneer de energie-inname in evenwicht is met het verbruik en de fructose afkomstig is uit natuurlijke bronnen. 

Referenties

[1] Tappy L et al. (2015)

Metabolic effects of fructose and the worldwide increase in obesity. Physiol Rev (2010) 90: 23–46

[2] Clemens R. et al.

Squeezing fact from fiction about 100% fruit juice. Adv Nutr 6: 236S –243S

[3] LARNS (Livelli di Assunzione di Riferimento di Nutrienti [Nutrient Reference Intake Levels])

[4] Leclercq C (2009)

The Italian National Food Consumption Survey INRAN-SCAI 2005-06: main results in terms of food consumption. Publ Health Nutr 12: 2504-2532

[5] Singh GM et al. (2015)

Global burden of diseases nutrition and chronic diseases expert group. Global, regional and national consumption of sugar-sweetened beverages, fruit juices and milk: a systematic assessment of beverage intake in 187 countries

[6] Tappy L et al. (2010)

Metabolic effects of fructose and the worldwide increase in obesity. Physiol Rev 90: 23–46

[7] Madlala H et al.

Uric acid and transforming growth factor in fructose-induced production of reactive oxygen species in skeletal muscle. Nutr Rev (2016) 74:259-66

[8] Wang DA (2014)

Effect of fructose on postprandial triglycerides: A systematic review and meta-analysis of controlled feeding trials. Atherosclerosis 232: 125-133

[9] Sievenpiper JL et al. (2012)

Effect of fructose on body weight in controlled feeding trials: a systematic review and meta-analysis. Ann Intern Med 156:291-304

[10] Courtney Moore M et al. (2001)

Acute Fructose administration improves oral glucose tolerance in adults with type 2 diabetes. Diabetes Care 24:1882–1887

[11] Ha V et al. (2012)

Effect of fructose on blood pressure a systematic review and meta-analysis of controlled feeding trials. Hypertension 59: 787-795