Voedingsstoffen in 100% vruchtensap zijn biologisch beschikbaar, maar verwerkt heeft een voorsprong op vers voor bioactieve producten

In overeenstemming met EU-regelgeving wordt aan 100% vruchtensap (100% FJ) niets toegevoegd of weggenomen. Dat is ook de reden waarom de voedingswaarde overeenkomt met die van de vrucht van waaruit het is gemaakt1. De samenstelling van de nutriënten van 100% sinaasappelsap (100% OJ) wordt hieronder weergegeven per 100 g. De rode waarden vertegenwoordigen officiële 'bron'-claims die op de verpakking kunnen worden vermeld.

Fruitjuicematters

Naast deze voedingsstoffen bevat 100% FJ bioactieve stoffen zoals carotenoïden (voornamelijk luteïnen en cryptoxanthines), polyfenolen (hesperidine en narirutine binnen de groep flavanonen) en pectine (vezels).   

In klinische studies is gebleken dat hesperidine een gunstige invloed heeft op neurologische aandoeningen, psychiatrische stoornissen en hart- en vaatziekten. 

De invloed op de gezondheid van de hersenen kan te wijten zijn aan citrusflavanonen die de bloed-hersenbarrière passeren, waardoor ze betere kandidaten worden om het risico op neurodegeneratie te helpen verlagen. Andere effecten die aan hesperidine worden toegeschreven, zijn onder meer antioxiderende en antiallergische effecten, immunomodulatoire activiteit, verlichting van hormonale aandoeningen, antimaagzweer-activiteit en mogelijk ook wondgenezing. 



Wat is biologische beschikbaarheid? 

Biologische beschikbaarheid is de mate waarin voedingsstoffen beschikbaar zijn voor opname en gebruik in het lichaam. Zo is spinazie rijk aan ijzer, maar door andere natuurlijke verbindingen, zoals oxaalzuur, wordt minder dan 10% geabsorbeerd5. Bepaalde voedingsmiddelen en voedingsstoffen kunnen de biologische beschikbaarheid echter optimaliseren. In het geval van spinazie kan de ijzerabsorptie worden verbeterd door een glas van 100% FJ op te nemen. 

Zijn voedingsstoffen in 100% FJ biologisch beschikbaar? 

De biologische beschikbaarheid van 100% OJ-polyfenolen werd gemeten bij 12 volwassenen die gedurende 2 dagen een laag-polyfenol-dieet aten alvorens 250 ml met pulp verrijkt 100% OJ of een placeboproduct te drinken, na een wash-out van 2 weken. Het 100% OJ bevatte 584 mmol polyfenolen, meestal als flavanonen. 24 uur urinemonsters toonden aan dat metabolieten van flavanonen 2-10 uur na consumptie verschijnen, wat consistent is met de aanvaarde opvatting dat flavanonen worden geabsorbeerd in zowel de kleine als de dikke darm. Flavanonen-katabolieten (geproduceerd tijdens de afbraak) werden in grote hoeveelheden waargenomen, overeenkomend met 88% van wat was geconsumeerd. 

Deze bevindingen suggereren dat polyfenolen in 100% OJ meer biologisch beschikbaar lijken te zijn dan eerder werd aangenomen. Een onderzoek op langere termijn onderzocht de biologische beschikbaarheid van nutriënten en bioactieve stoffen in 100% OJ. Gedurende 3 weken dronken 13 gezonde volwassenen met een normaal gewicht, dagelijks 236 ml sap, wat 256 mg vitamine C, 229 mg hesperidine, 6 mg carotenoïden en 160 μg folaat toebracht. In vergelijking met de uitgangswaarde onthulde de bloedafname een significante toename van niveay van de nutriënten, d.w.z. vitamine C en foliumzuurniveaus stegen met ongeveer 50% terwijl de flavanonenspiegels maal 8 toenamen. Carotenoïdeniveaus stegen met 22%. Urine-resultaten bevestigden een 9-voudige hogere excretie van flavanonen die binnen 2 weken na het stoppen van de sapconsumptie terugkeerden naar basislijnniveaus.   

Interessant genoeg veranderde het gewicht van de proefpersonen niet tijdens het onderzoek en meldden de deelnemers een lagere inname van snacks en kleinere portiegroottes van maaltijden. 

Fruitjuicematters

Hoe verhouden sappen zich tot heel fruit? 

Aschoff et al. (2015) vergeleken de biologische beschikbaarheid van ß-cryptoxanthine, luteïne, zeaxanthine en zeinoxanthine uit verse sinaasappelen (400 g) versus gepasteuriseerde 100% OJ (719 g). Met behulp van een willekeurig cross-over design studie bij 12 deelnemers werd in beide testomstandigheden een bekende hoeveelheid ß-cryptoxanthine gegeven. Bloedmonsters werden elk uur afgenomen voor de volgende 10 uur. De resultaten toonden aan dat ß-cryptoxanthine 1,8-maal meer biologisch beschikbaar was in 100% OJ dan in hele sinaasappels. 

Op basis van een afzonderlijke in-vitromethode was ß-cryptoxanthine 5 maal meer biobeschikbaar in 100% OJ versus hele sinaasappels (zie grafiek links voor ß-cryptoxanthine; er was ook een vergelijkbare, hoewel niet statistisch significante trend voor luteïne). De verschillen kunnen te wijten zijn aan hoge pectine niveaus in de remmende absorptie van heel fruit, of de verstoring van celwanden in 100% OJ hetgeen leidt tot het vrijomen van een grotere hoeveelheid ß-cryptoxanthine. In andere studie is gevonden dat meer van de carotenoïden in 100% OJ aanwezig zijn in de vorm van een druppeltje, wat kan verklaren waarom absorptie uit sap groter is dan uit hele vruchten. 

Een tweede vergelijkbaar onderzoek onderzocht de biologische beschikbaarheid van de flavanonen, hesperidinen en narirutinen, in 100% OJ tegenover hele sinaasappels. Dit werd gedaan door de uitscheiding van een bekende hoeveelheid flavanonen in de urine te volgen. Ondanks dat het hesperidinegehalte van hele sinaasappels 2,3 keer hoger is dan 100%OJ, was de 24-uurs urine-uitscheiding van hesperitine (de metaboliet) vergelijkbaar. 

Dit zou kunnen betekenen dat de absorptie en het metabolisme van voedingsflavanonen verzadigd zijn als de inname een bepaalde limiet overschrijdt, mogelijk als gevolg van slechte oplosbaarheid of beperkingen van transportmechanismen in de darm. Of het zou kunnen betekenen dat flavanonen in de hele vrucht niet erg biologisch beschikbaar zijn vanwege de vezel inhoud. Voedingsvezels in sinaasappelen zijn 16 keer hoger dan in 100% sinaasappelsap. 

Fruitjuicematters
Fruitjuicematters

Vers sap versus bewerkt sap 

Omdat commercieel geproduceerd sap vaak lagere vitaminen bevat, vanwege de impact van de houdbaarheid, is er een aanname dat het minder voedingswaarde heeft dan vers geperst sap. Dit werd onderzocht voor 100% OJ in een gerandomiseerde crossover-studie bij 24 volwassenen waarbij de twee soorten sap gedurende 2 dagen werden gegeven, met een wash-out van 30 dagen. 

Bloed- en urinemonsters onthulden geen statistische verschillen in het metabolisme van de flavanonen, hesperidinen en narirutinen, afkomstig van verwerkt of verse 100% OJ. Vanwege verschillen in het flavanonengehalte (58 mg verwerkt versus 16 mg vers), was de absorptie van de darmen en de urinaire excretie echter aanzienlijk hoger na consumptie van het verwerkte 100% OJ. Over het algemeen resulteerde dit in een verhoogde biologische beschikbaarheid maal 1,6 (zie diagram rechts). 

Het is bekend dat flavanonen oplosbare verbindingen zijn die in de sapwolk zitten, in plaats van in het celwandmateriaal. De auteurs stelden voor dat het rijke flavonoïdengehalte van 100% OJ verantwoordelijk kan zijn voor enkele van de gezondheidseffecten die worden gezien in studies, zoals antioxidatieve en anti-inflammatoire responsen. In ander werk kan de focus op vitamine C-afbraak in warmtebehandelde voedingsmiddelen nogal beperkt zijn omdat gezondheidsresultaten kunnen worden veroorzaakt door complexe mengsels van fytochemicaliën in plaats van een enkele antioxidant. Bijvoorbeeld in het geval van vitamine C levert slechts 0,4% van de totale antioxidant activiteit van appels met de resterende activiteit aangedreven door fenolen, flavonoÏden en anthocyaninsen. Daarom moet in toekomstige studies een breed spectrum van bioactieve stoffen in voedsel worden overwogen, evenals het watergehalte dat de concentratie van voedingsstoffen kan beïnvloeden. 

De rol van bioactieve stoffen in het lichaam 

Verschillende studies hebben de potentiële gezondheidsimpact van de bioactieve stoffen in 100% FJ bevestigd. In een gecontroleerde studie bij diabetespatiënten verlaagde hesperidine oxidatieve DNA-schade en lipideperoxidatie. In een andere studie verlaagde ß-cryptoxanthine totaal, LDL- en HDL-cholesterol en positief gemodificeerde bot turnover markers. Luteïne en zeaxanthine kunnen het gezichtsvermogen gedeeltelijk herstellen bij mensen met leeftijdsgebonden maculaire degeneratie, terwijl flavonoïden uit citrusvruchten het risico op neurodegeneratieve ziekten kunnen verlagen. 

Er zijn nog geen EU-gezondheidsclaims voor citrusflavonoïden goedgekeurd, maar er bestaan ​​claims voor oliepolyfenolen (oxidatie van bloedlipiden) en cacaoflavanolen (vasculaire gezondheid). 


Biologische beschikbaarheid en veroudering

De beschikbaarheid en het metabolisme van voedingsstoffen wordt beïnvloed door veroudering. Een observationele studie van 2118 vrouwen uit zes Europese landen onderzocht de bloedspiegels van carotenoïden en tocoferol (een vorm van vitamine E). Oudere vrouwen hadden lagere niveaus van carotenoïden maar hogere niveaus van tocoferol. 
Omdat oudere vrouwen hogere innamen van fruit en vruchtensap hadden (beiden bronnen van carotenoïden), is het waarschijnlijk dat de leeftijdgerelateerde verschillen te wijten waren aan een lagere biologische beschikbaarheid of verschillende opslagpatronen in het lichaam.

Als dit het geval zou zijn, zouden hogere innames van fruit en vruchtensap een belangrijke manier kunnen zijn om een ​​significante achteruitgang van de carotenoïdenstatus bij ouderen te voorkomen. 

Conclusie

Deze verzameling onderzoeken toont aan dat:

  • 100% FJ, vooral 100% OJ, is een waardevolle bron van voedingsstoffen en bioactieve stoffen zoals carotenoïden en flavanonen; deze bioactieve stoffen zijn biologisch beschikbaar in 100% FJ;

  • Verwerkt 100% FJ heeft een vergelijkbare biologische beschikbaarheid van flavanonen als heel fruit, maar een hogere biologische beschikbaarheid van carotenoïden;

  • Verwerkt 100% FJ vergelijkt goed met vers geperst sap wat betreft absorptie en metabolisme van flavanonen, wat suggereeert dat het een equivalente voedingswaarde heeft voor bioactieve stoffen;

  • Studies suggeren dat bioactieve vruchten een rol kunnen spelen bij het ondersteunen van de normale gezondheid en het verlagen van het risico op sommige chronische aandoeningen.

Disclaimer: Er is alles aan gedaan om ervoor te zorgen dat de informatie in dit document betrouwbaar is en is geverifieerd. De informatie is alleen bedoeld voor niet-commerciële communicatie met zorgverleners. De informatie in dit dossier is geen voedingsadvies.

Referenties

[1] Li C & Schluesener H (2017)

Health-promoting effects of the citrus flavanone hesperidin. Crit Rev Food Sci Nutr 57: 613-631. 

[2] Hwang SL et al. (2012)

Neuroprotective effects of citrus flavonoids. J Agric Food Chem 60:877-85. 

[3] Garg A et al. (2001)

Chemistry and pharmacology of the Citrus bioflavonoid hesperidin. Phytother Res 15: 655-69.

[5] Pereira-Caro G et al. (2014)

Orange juice (poly)phenols are highly bioavailable in humans. Am J Clin Nutr 100: 1378-84.

[6] Franke AA et al. (2005)

Bioavailability and antioxidant effects of orange juice components in humans. J Agric Food Chem 53: 5170-8.

[7] Aschoff JK et al. (2015)

Bioavailability of β-cryptoxanthin is greater from pasteurized orange juice than from fresh oranges - a randomized crossover study. Mol Nutr Food Res 59: 1896-904.

[8] Cervantes-Paz B et al. (2017)

Effects of pectin on lipid digestion and possible implications for carotenoid bioavailability during pre-absorptive stages: A review. Food Res Int 99: 917-927.

[9] Aschoff JK et al. (2016)

Urinary excretion of Citrus flavanones and their major catabolites after consumption of fresh oranges and pasteurized orange juice: A randomized cross-over study. Mol Nutr Food Res 60: 2602-2610.

[10] Silveira JQ et al. (2014)

Pharmacokinetics of flavanone glycosides after ingestion of single doses of fresh-squeezed orange juice versus commercially processed orange juice in healthy humans. J Agric Food Chem 62: 12576-84.

[11] Nayak B et al. (2015)

Effect of processing on phenolic antioxidants of fruits, vegetables, and grains--a review. Crit Rev Food Sci Nutr 55: 887-919. 

[12] Homayouni F et al. (2017)

Hesperidin Supplementation Alleviates Oxidative DNA Damage and Lipid Peroxidation in Type 2 Diabetes: A Randomized Double-Blind Placebo-Controlled Clinical Trial. Phytother Res 31: 1539-1545.

[13] Granado-Lorencio F et al. (2014)

Effect of β-cryptoxanthin plus phytosterols on cardiovascular risk and bone turnover markers in postmenopausal women: a randomized crossover trial. Nutr Metab Cardiovasc Dis 24: 1090-6. 

[14] Liu R et al. (2014)

Lutein and zeaxanthin supplementation and association with visual function in age-related macular degeneration. Invest Ophthalmol Vis Sci 56 :252-8.

[15] Cirmi S et al (2016)

Neurodegenerative Diseases: Might Citrus Flavonoids Play a Protective Role? Molecules 21. pii: E1312.

[16] Stuetz W et al. (2016)

Plasma Carotenoids, Tocopherols, and Retinol in the Age-Stratified (35-74 Years) General Population: A Cross-Sectional Study in Six European Countries. Nutrients 8: E614.